Wychowanie dzieci

Unikaj błędów wychowawczych

             Rola rodziny w procesie przekazywania swemu potomstwu obyczajów, zasad i norm postępowania jest niezastąpiona. Rodzina wpływa na rozwój osobowości jednostek, na ich stosunek do samego siebie, innych ludzi i do otaczającego świata. Kształtuje osobiste dążenia, plany i aspiracje zawodowe i rodzinne, między innymi zaszczepia u młodzieży ideały i wzory życia małżeńskiego i rodzicielskiego. Jeżeli dziecko, widząc rodziców dostrzega same negatywy, to nie można mówić o jego prawidłowym wychowaniu psychicznym, społecznym, i emocjonalnym, które może właściwie przebiegać jedynie w rodzinie, w której panuje miłość, zgoda i jedność. Konflikty, których dziecko jest świadkiem, godzą w wartość samego małżeństwa i mają negatywny wpływ na jego psychikę.
„Rodzice uwikłani w codzienne trudności, zmęczeni sobą nie akceptujący siebie i stworzonego życia często nawet sobie nie uświadamiają krzywdy, jaką wyrządzają dzieciom wpływając na ich późniejsze zachowania rodzinne, na ich umiejętności i możliwości stworzenia własnej rodziny na miarę człowieka myślącego i odpowiedzialnego, a nie istoty uwikłanej w splot różnorodnych na ogół nie przewidzianych sytuacji”(H. Izdebska). Niestety, często zdarza się tak, że rodzina dostarcza negatywnych wzorców zachowania, uczy bezwzględności, brutalności i wulgarności.

           Błędy wychowawcze rodziców uwidaczniają się szczególnie w życiu dorosłym dzieci. H. Izdebska zalicza do nich:
* organizowanie dzieciom „sterylnych” warunków,
* „ubezwłasnowolnienie” dzieci przez stałe narzucanie im własnych racji
i doświadczeń,
* zbytnia surowość, autokratyczny sposób kierowania procesem wychowania lub przesadna   pobłażliwość,
* zła organizacja życia rodzinnego, nadmierna lub wyłączna koncentracja
na nauce przy jednoczesnym wyłączeniu dziecka z codziennego życia rodzinnego i obowiązków.
          Nadmiernie opiekuńcze postawy w stosunku do dzieci, wyrażające się w zapewnieniu mu jak najlepszych warunków materialnych, które często mają zastąpić kontakty emocjonalne z dzieckiem bez narzucania żadnych obowiązków i zadań względem rodziny, mogą w konsekwencji doprowadzić do tego, iż taką osobę w dorosłym życiu będzie cechowała niedojrzałość emocjonalna, nieumiejętność i nietrwałość w okazywaniu uczuć, niezaradność życiowa, brak inicjatywy lub wręcz przeciwnie postawa egoistyczna i wymagająca w stosunku do bliskich, pewność siebie i przekonanie, iż zaspokojenie własnych potrzeb i wygód jest najważniejsze- do tego przecież był przyzwyczajony przez kilkanaście lat życia w rodzinie.
          Niekorzystny wpływ na dziecko mają rodzice, którzy pragną dać mu to, czego oni sami nie mieli. Ubezwłasnowolnienie poprzez narzucenie własnego doświadczenia i realizowanie swoich marzeń kosztem dziecka, może doprowadzić do braku odpowiedzialności i samodzielności w podejmowaniu własnych decyzji, uzależnienia się od rodziców.
          Nadmierna surowość w stosunku do dziecka, często połączona z brakiem miłości może spowodować w późniejszym życiu albo bunt i agresję, albo przesadną nieśmiałość, niezdolność do samodzielnego podejmowania decyzji, niską wartość i brak wiary w siebie.
          Na niedojrzałość społeczną dziecka wpływa także zła organizacja rodziny. Jeśli nie uczestniczy ono w życiu i sprawach domowych, jeśli jest wyłączony z poza obowiązków na rzecz rodziny, wtedy w człowieku rodzi stosunek obojętny do spraw związanych z życiem rodzinnym a całą uwagę skupia na sobie i swoich potrzebach.
        Ujemny wpływ na dziecko ma także nadmierna koncentracja rodziców na nauce, uzyskanych wynikach szkolnych dziecka, zamiast na nim samym, nie zwracając uwagi na to, iż dziecko może mieć problemy nie związane ze szkołą. W konsekwencji okazuje się, iż dziecko po ukończeniu szkoły jest zupełnie nie przygotowane do życia.

          O właściwym wychowaniu do życia w rodzinie nie można mówić w przypadku rodzin dysfunkcjonalnych, np. alkoholowych, narkomanów, osób histerycznych, przewlekle chorych. W przypadku takich rodzin, dzieci stają się rodzicami i sprawują nad nimi opiekę, a ich potrzeby jak i ono samo, stają się mało ważne. Skutkiem takiego postępowania jest poczucie mniejszej wartości człowieka.
           Z. Pytka i T. Zacharczuk, uważają, że obecność alkoholika w domu wywołuje stres i frustrację dziecka, czego konsekwencją są zaburzenia osobowości i zaburzenia w procesie społecznej adaptacji. Dziecko alkoholika dziedziczy negatywne wzory, które potępia w dzieciństwie, a w przyszłości często do nich powraca już jako dorosły człowiek . W jeszcze gorszej sytuacji są córki ojców, którzy nie nawiązują z nimi kontaktu emocjonalnego lub odrzucają ją, biją, krzyczą, co często ma miejsce w rodzinach alkoholowych. Taki ojciec powoduje u córki niechęć do wnikania w psychikę jak
i do nich samych, w konsekwencji odbija się to bardzo negatywnie na losach kobiety.
          Kolejnym zjawiskiem utrudniającym prawidłowe funkcjonowanie rodziny i kształtowanie się u dziecka jej właściwego obrazu jest przestępczość rodziców, która zagraża prawidłowej socjalizacji jednostki, „w rodzinach tych nie przekazuje się powszechnie uznanych norm społecznych, wartości, postaw, lecz wzorce zachowań przestępczych. Ponadto dzieci są pozbawione opieki, a czasem zmuszane do przestępstw. Często pojawia się również lęk przed opinią społeczną (związany z ewentualnym zatrzymaniem rodziców)” (M. Sendyk).
           Negatywny wpływ na dziecko wywiera stosowanie przemocy wobec niego, która może przybierać formę przemocy fizycznej, psychicznej i seksualnej.
           Przemoć fizyczna może przybierać różne postacie: łagodną, dziecko jest sporadycznie szarpane, popychane lub brutalną, prowadzącą do okaleczeń lub pozostawienia trwałych śladów na ciele dziecka w najgorszym przypadku może doprowadzić do śmierci. Oba rodzaje przemocy często wzmacnioane są różnego rodzaju wyzwiskami i krzykiem. Przyczynami stosowania przez rodziców przemocy w rodzinie są najczęściej zjawiska społecznej patologii, ale może być to również przekonanie, iż jedynym właściwym środkiem do utrzymania w domu dyscypliny jest stosowanie kar fizycznych.
          Stosowanie przemocy fizycznej wobec dziecka rodzi w nim bunt, gniew, uczucie wściekłości i chęć zemsty. Dziecko od najmołodszych lat żyjące w środowisku, w którym rządzi przemoc, będzie traktowało ją jako sposób bycia, coś naturalnego. Często w życiu dorosłym osoby te powielają zachowania rodziców wobec własnej rodziny.
          Przemoc w postaci wykorzystywania seksualnego, pozostawia trwały ślad w osobowości dzieci, „(...) każdy dorosły człowiek, który jako dziecko był napastowany, przenosi z dzieciństwa w życie  dorosłe poczucie, że jest beznadziejnie nieadekwatny, zły i prawdziwie zepsuty” (M. Sendyk), ponadto osoba taka ma trudności w relacji z partnerem. Badanie przeprowadzone przez J. Talan, wykazały, u dziewczynek, które były wykorzystywane seksualnie przed 9 r. ż., psychopatologiczne objawy były bardziej rozległe i ujawniały się przede wszystkim stanami depresyjnymi, natomiast starsze dziewczynki czxęściej reagowały złością i wrogością.
        W przypadku rodzin, w których obecna jest przemoc psychiczna, dzieci nie odnoszą obrażeń cielesnych lecz doznają negatywnych przeżyć, takich jak brak miłości rodzicielskiej, lęk, strach, poczucie niesprawiedliwości, a także bunt i chęć zemsty, które są długofalowe i obejmują zaburzenia rozwoju emocjonalnego, obniżenia poczucia wartości, trudności w nawiązywaniu kontaktów emocjonalnych w dorosłym życiu oraz w relacjach z własnymi dziećmi.
           Do zjawiska przemocy w rodzinie zaliczmay również zaniedbywanie dziecka, określane jako przemoc wobec wymagań rozwoju dziecka, czyli niezaspokajanie jego podstawowych potrzeb fizycznych i psychicznych, np., pozostawianie dziecka bez opieki dorosłego, głodzenie dziecka, ubiór nieadekwatny do wieku, niedbanie o higienę ciała dziecka itp. Przyczynami tego stanu rzeczy są często: nadużywanie alkoholu, narkotyków przez rodziców, brak wiedzy ze strony rodziców o właściwej opiece i wychowaniu dziecka, brak czasu dla niego itp. Konsekwencje takiego zachowania rodziców dla dziecka są następujące: nadużywanie alkoholu, narkotyków, zachowania przestępcze, żebranie, kradzież, opuszczanie zajęć lekcyjnych itp.

Podsumowując powyższe rozważania na temat rodziny pragnę stwierdzić,iż jakość relacji panujących pomiędzy jej członkami ma istotne znaczenie dla kształtowania się dojrzałej osobowości dzieci. Rodzina, która z powodzeniem wywiązuje się ze swych zadań rodzicielskich, zapewnia swym dzieciom poczucie bezpieczeństwa, nadaje sens ich zamierzeniom i kierunkom działania oraz daje poczucie własnej wartości. Przeciwnie, jeżeli rodzice nie umieją wywiązać się ze swej roli, poprzez ukazanie dziecku właściwych dróg postępowania i przestrogę przed czyhającym zewsząd niebezpieczeństwem, skazują dziecko na samotne dryfowanie po wzburzonym morzu, jakim jest dzisiejszy świat.

Bibliografia
1. F. Adamski (red.): Wychowanie w rodzinie. Kraków 1982.
2. H. Izdebska: Edukacja rodzinna a przygotowanie do życia w rodzinie (w): Problemy opiekuńczo - wychowawcze 1991, nr 6.
3. H. Izdebska: Przyczyny konfliktów w rodzinie. Warszawa 1975.
4. I. Obuchowska: Przemoc w wychowaniu. Kwartalnik Pedagogiczny 1989, nr 4.
5. M. Ryś: M. Ryś, K. Ostrowska (red): Wychowanie do życia w rodzinie. Książka dla nauczycieli, rodziców wychowawców. Warszawa 1999.
6. M. Sendyk: Społeczne przystosowanie dzieci z poczuciem sieroctwa duchowego.Kraków 2001.
Zobacz podobne arytkuďż˝y: